“April is the cruelest month”
Δευτέρα, 3 Απριλίου 2006
“Ο Απρίλης είναι ο μήνας ο σκληρός” μεταφράζει ο Σεφέρης τον πρώτο στίχο της Έρημης Χώρας του Τόμας Έλιοτ. Μάλλον τελικά η Έρημη Χώρα είναι το ποίημα που έχει αφήσει ανεξίτηλο το στίγμα επάνω μου, για να παραφράσω αυτό που η moga σχολίασε κάτω από το άρθρο Συμποτικά! Γιατί όμως είναι σκληρός;
Κυριολεκτικά, επειδή δίνει μια γεύση άνοιξης, την οποία με σκληρό τρόπο κάποιες στιγμές παίρνει πίσω. Και όποιος ζει στη Δυτική Ευρώπη μπορεί να το νιώσει καλά αυτό. Μεταφορικά, επειδή η αναγέννηση της φύσης θυμίζει οδυνηρά την αδυναμία του ανθρώπου να δώσει νόημα στη ζωή του. Θεωρεί ο Έλιοτ ότι στο σύγχρονο κατακερματισμένο κόσμο η ψυχή μας παραμένει ανικανοποιήτη, μακριά από τις φυσικές της ανάγκες. Όπως εύστοχα παρατηρεί ένας διαδικτυακός σχολιαστής, ίσως αυτά να είναι λόγια της Σίβυλλας, την ώρα που βλέπει την άνοιξη να έρχεται και αυτή μαραζώνει μέσα στη μικρή γυάλινη φιάλη.
Βέβαια, όταν είναι κανείς νέος, νομίζει κάθε άνοιξη ότι αναγεννιέται. Θεωρεί ότι η ζωή είναι το βιολογικό ξύπνημα που νιώθει αυτή την εποχή. Είναι, όμως, αμφίβολο αν υπάρχει κάτι περισσότερο πίσω από αυτήν τη φυσική ευφορία. Ένα εσωτερικό νόημα που να χαρακτηρίζει την ύπαρξη μας. Ίσως απλά να ξεγελιόμαστε από την επιφανειακή αίσθηση των πραγμάτων. Και αυτόν ακριβώς τον προβληματισμό θέλησα να θίξω με τα τελευταία μου άρθρα, με διαφορετικό ύφος στο καθένα. Αναρωτιέμαι τελικά ποιες είναι οι ενδείξεις ότι είμαστε ζωντανοί, ότι μπορούμε να βιώσουμε κάτι περισσότερο από αυτό που είναι της μόδας. Μήπως τελικά ζούμε περισσότερο με στερεότυπα τη ζωή που θα θέλαμε;
Δευτέρα, 3 Απριλίου 2006 at 10:54 μμ
Δίπλωσε τις τέσσερις εποχές κι απόμεινε σαν δέντρο που του σώ-
θηκε ο αέρας.
Ανακάθισε ύστερα κι έβαλε ήρεμα στο πλάι του τον γκρεμό.
Από τ’ άλλο μέρος άπλωσε προσεχτικά ένα κομμάτι θάλασσας, όλο
ριπές γαλάζιες.
(Οδ. Ελύτης-”Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου”)
Δευτέρα, 10 Απριλίου 2006 at 7:02 μμ
Το ξέρω ότι κατά τον Eliot o Απρίλης είναι “the cruelest month”, ωστόσο είναι και ο μήνας των γενεθλίων σου. Με αυτή την αφορμή, χρόνια πολλά για σήμερα! Εύχομαι η ζωή σου να είναι ακόμη πιο πλούσια σε πολύτιμες εμπειρίες.
Δευτέρα, 10 Απριλίου 2006 at 10:18 μμ
Πολλοί εχουν κατά καιρούς θίξει το περί ου ο λόγος προβληματισμό. Ο Descartes απήντησε στο ερώτημα Cogito ergo sum. O Βολταίρος διέκρινε μια άλλη κατηγορία ανθρώπων που διακηρύττουν την πίστη τους στο δόγμα Coeto ergo sum (μτφ συνουσιάζομαι άρα υπάρχω), ειδικά την περίοδο της άνοιξης. Ο Eliot πάλι χαρακτηρίζει τον Απρίλη μήνα σκληρό. Δεν έχει κι άδικο. Αρκεί να σκεφθεί κανείς ότι ο Απρίλης υπήρξε μήνας συμφορών στη σύγχρονη ιστορία μας ειδικά το 1941, το 1967. Ίσως μάλιστα κάποιοι να προσέθεταν και το 2004., ειδικά την 9η Απριλίου. Η ευφορία από την άλλη διακατέχει αρκετούς κατά την άνοιξη, εκτός από τη στιγμή που ανακαλύπτουν ότι η εφορία είναι συνεπής στο ραντεβού της. Βέβαια θα έρθει η μέρα που η άνοιξη δεν θα ξυπνάει τίποτα μέσα μας, ιδίως όταν διαπιστώνεις ότι κοντοζυγώνεις στην κοιλάδα της μεγάλης σιωπής. Πάντως πράγματι υπάρχει λόγος χαράς και αγαλλιάσεως. Δεν είναι η άνοιξη αλλά το πάσχα που δίνει την πραγματική και μόνη χαρά. Η σταυρική θυσία και η ανάσταση φέρουν συμβολισμούς τεράστιας αξίας που κείνται πέρα από κάθε ζωή και κάθε εποχή. Εκεί βρίσκεται το μυστήριο της αληθινής ζωής. Έχοντας πει όλα τα ανωτέρω, εύχομαι η φετινή επέτειος των γενεθλίων σου να είναι ακόμα μια ευκαιρία για να καταδυθείς στους βυθούς της ψυχής και του μυαλού σου.
Τρίτη, 11 Απριλίου 2006 at 7:09 μμ
Το αν και κατά πόσο είμαστε σε θέση να ζήσουμε τη ζωή μας προσεγγίζοντας μία βαθύτερη ουσία σίγουρα είναι ένας προβληματισμός ο οποίος δεν μπορεί να απαντηθεί επιγραμματικά. Ίσως μάλιστα και μόνο η προσπάθεια να προσεγγίσουμε το ζήτημα “μαθηματικά”, με εκλογικεύσεις να είναι και η μεγαλύτερη παγίδα, μία παγίδα που ενδέχεται να οδηγήσει σε περισσότερα στεγανά και αφορισμούς. Γιαυτο θα προτιμήσω μία περισσότερο ενστικτώδη προσέγγιση στο ζήτημα. Η στάση του Έλλιοτ καταδεικνύει όντως την αδυναμία του (σύγχρονου) ανθρώπου να επικοινωνήσει με τις βαθύτερες ανάγκες του (επανερχόμαστε στο ζήτημα της Εναισθησίας..). Η άνοιξη φέρνει στο προσκήνιο την αλλοτρίωση από τις πρωτογενείς μας επιθυμίες (απεχθάνομαι τη λέξη αλλοτρίωση, εχει ξεφτελιστεί “μες στην πολλή συνάφεια” και το φορμαλισμό του δοκιμιακού λόγου αλλά είναι η μόνη που αποδίδει την ούσια των αδιεξόδων μας).
Ποιό θα μπορούσε όμως να είναι το αντίδοτο σε αυτή την αποξένωση; Μεγαλώνοντας χάνω την εμπιστοσύνη μου στη δύναμη της διανοητικοποίησης.. Σύμφωνοι, η άνοιξη της φύσης δεν συμβαδίζει με τη δική μας αναγέννηση. Υπάρχει όμως και μία αλλη εναλλακτική. Δε νομίζω ότι υπάρχει άνθρωπος που, έστω και για μια φευγαλέα στιγμή, δεν παρασύρεται αυθόρμητα από τη μαγεία των χρωμάτων, των αρωμάτων και των συνειρμών που κουβαλά μαζί της η άνοιξη… και βιαστικά κατόπιν επανέρχεται στην “πραγματικότητα”. Τελικά ίσως το πρώτο βήμα για τη συμφιλίωση με τον εαυτό μας να είναι πολύ απλό και να συνίσταται στην απόλαυση αυτής της ανεπιτίδευτα ευτυχισμένης στιγμής. Τουτέστιν φίλε μου η πρόταση μου (για όλους μας) είναι η ακόλουθη: Μέσα στην καθημερινή παράνοια των κοινωνικών απαιτήσεων, των ενοχικών περιορισμών και των εξουθενωτικών στόχων που οι ίδιοι θέτουμε στον εαυτό μας (και δεν αναφέρομαι μόνο στους υλικούς αλλά και στούς εξ ίσου καταπιεστικούς αφηρημένους-φιλοσοφικούς-ηθικούς-νοητικούς) η πιο ουσιαστική και συναμα επαναστατική στάση ειναι απλα -όταν το νιώσουμε-ΝΑ ΤΗΝ ΠΕΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΓΡΑΣΙΔΙΑ..
Παρασκευή, 21 Απριλίου 2006 at 9:36 πμ
Η ιδέα ότι οι φυσικές μας ανάγκες είναι κάτι αόριστο και μακρινό που δεν μπορούμε να το φτάσουμε λόγω της αλλοτρίωσής μας προσθέτει άλλο ένα ενοχοποιητικό αίσθημα στα τόσα που κουβαλούμε μεγαλώνοντας σε μια κοινωνία όπως η σημερινή, που όπως κάθε κοινωνία κατευνάζει και οργανώνει τα μέλη της μέσω της δημιουργίας ενοχών.
Σίγουρα η άνοιξη κουβαλά πλάι σε όλη την ευφορία, τα χρώματα και τα αρώματα, την ερωτική διάθεση, και μία βαθιά αίσθηση μελαγχολίας. Όχι μόνο ξέρουμε ότι σύντομα θα τελειώσει, αλλά διαπιστώνουμε την προσωπική μας αδυναμία για τόσο συνταρακτικές αλλαγές στον εαυτό μας, για την εύρεση μιας αντίστοιχης θαυμαστής χαράς και ομορφιάς μέσα μας. Η άνοιξη έρχεται από έξω, ενώ εμείς θέλουμε την άνοιξη που θα έρθει από μέσα μας. Όμως η αναζήτηση αυτής της άνοιξης, που συμβολίζει μια μεγαλύτερη φυσικότητα, είναι προσωπική υπόθεση του καθενός. Αν την ξεκινά με τύψεις ή με διάθεση αναζήτησης του χαμένου θησαυρού, έχει χάσει το μισό παιχνίδι. Το εσωτερικό νόημα δεν είναι άλλο παρά η αναζήτηση αυτή, άλλο βαθύτερο δεν υπάρχει.
Κυριακή, 30 Ιουλίου 2006 at 2:18 μμ
Συμφωνώ απόλυτα με την παρατήρηση στην πρώτη παράγραφο. Το πρώτο στραβό είναι ακριβώς ότι λανσάρεται η ιδέα ότι η ικανοποίηση στη ζωή προκύπτει μέσα από μεγάλους κόπους, αν μπορέσουμε ποτέ να άρουμε την αλλοτρίωση που έχουμε πάθει.
Ίσως λοιπόν η άνοιξη θα μπορούσε να είναι μια αφορμή για να θυμηθούμε τη φυσικότητα με την οποία μπορούμε να αγγίξουμε την ικανοποίηση, ξεκινώντας και από μια μινιμαλιστική διάθεση -να την πέσουμε πχ. στα γρασίδια.
Φτάσαμε σχεδόν Αύγουστο βέβαια την ώρα που τα γράφω αυτά, αλλά έτυχε τον τελευταίο καιρό να διαβάσω μια προσέγγιση στο ζήτημα της ευτυχίας που μου ξαναθύμισε τη συζήτηση. Επίκαιρη ιδίως αυτήν την πιο προκλητική εποχή του χρόνου.
Παρασκευή, 20 Απριλίου 2007 at 4:29 μμ
Ξαναδιαβάζω, το ωραίο αυτό ποστ και τη ζωηρότατη κουβέντα που ακολουθεί, ένα χρόνο μετά!
Απρίλης και πάλι λοιπόν. Όσο κι αν αποφεύγω να δίνω μεταφυσικές διαστάσεις στις εποχές του χρόνου, δε μπορώ να αρνηθώ την θετική, σχεδόν λυτρωτική επενέργεια που έχει αυτός ο “παιχνιδιάρης” μήνας στη διάθεσή μου. Σκέτος πειρασμός! Μετά από ένα χειμώνα, “suspendue dans mon appartement”, όχι τόσο λόγω των καιρικών συνθηκών αλλά κυρίως λόγω των άβολων κοινωνικών περιστάσεων, μάλλον περισσότερο με την κακομοίρα την Sybille ομοίαζα κι εγώ το μικρό! Μ’ αυτή την έννοια, ναι, ίσως αυτή ακριβώς η πρόκληση εξωστρέφειας που δημιουργεί ο Απρίλης να τον κάνει να φαίνεται κάπως σκληρός. Θέλει όντως λίγη αποφασιστικότητα για να βγεις από την βολική ασφάλεια του σπιτιού, να αφήσεις στην άκρη τα πλασματικά, εικονικά μέσα καταπολέμησης της μοναξιάς και να την αντιμετωπίσεις στην πραγματική της διάσταση στον πραγματικό κόσμο. Μαζί με τους άλλους και όχι απομονωμένος από αυτούς. Να δεις τις πραγματικές σου ανάγκες κατάματα. Και να τις ικανοποιήσεις, γιατί όχι μέσα σ’ αυτό το πρόσφορο και θελκτικό ανοιξιάτικο τοπίο. Σίγουρα πρώτα θα έρθει η φυσική, η σωματική ευφορία και μαζί μ’ αυτή και η πνευματική. Συνέχονται παράλληλα αυτές οι δυο εκφάνσεις της ευτυχίας. Δεν νομίζω πως η μια είναι σημαντικότερη από την άλλη, ούτε η μια έπεται της άλλης. «Ίσως λοιπόν η άνοιξη θα μπορούσε να είναι μια αφορμή για να θυμηθούμε τη φυσικότητα με την οποία μπορούμε να αγγίξουμε την ικανοποίηση, ξεκινώντας και από μια μινιμαλιστική διάθεση». Γιατί όχι;
Και μια μικρή λογοτεχνική παρέκβαση για τον Απρίλη:
” Έστησ’ ο Έρωτας χορός με τον ξανθόν Απρίλην, κι η φύσις ηύρε την καλή και τη γλυκιά της ώρα(…)Αλαφροΐσκιωτε καλέ, για πες απόψε τι ‘δες; Νύχτα γιομάτη θαύματα, νύχτα σπαρμένη μάγια”. Ακόμη και οι Πολιορκημένοι του Σολωμού νιώθουν ελεύθεροι και αφήνονται να κυριευθούν από τη μαγεία της άνοιξης.
” Ο Απρίλιος ήγγιζεν εις το τέλος του και η φύσις πάσα καταπράσινος, μειδιώσα και μυροβόλος ωμοίαζε νεανίδα στολισθείσαν υπό εμπείρου θαλαμηπόλου. Αι αναθυμιάσεις του έαρος εμέθυον τας αισθήσεις της νέας μοναχής, ήτις από τριών μηνών βυθισμένη εις τα σκότη του κελλίου και της μεταφυσικής ητένιζε και ωσφαίνετο μετ’ αυξούσης απληστίας την χλόην των λειμώνων και των ίων της ευωδίας”. Ακόμη κι η μοναχή( μέλλουσα πάπισσα) Ιωάννα του Ροΐδη, κλεισμένη στο κελλί της, παρασύρεται από τα μεθυστικά αρώματα του Απρίλη, αφήνοντας για λίγο κατά μέρους τις υποχρεώσεις της μοναστικής ζωής! “Μεταξύ της ανοίξεως και της καρδίας ημών, όταν είμεθα εικοσαετείς, υπάρχει κατά τους ποιητάς και τους ιατρούς σχέσις τις μυστηριώδης και δυσεξήγητος, ως η του Σωκράτους προς τον Αλκιβιάδην. Οσάκις βλέπομεν πράσινα δέντρα, μαλακήν χλόην ή σπλήλαια σκιερά, αισθανόμεθα ευθύς την ανάγκην Εύας τινός εν τω Παραδείσω τούτω”.
Ή Αδάμ, δι’ ημάς τας κορασίδας! Με τα πολλά, φεύγω κι εγώ για να την πέσω στη μαλακή χλόη -αν βρω δηλαδή τέτοια στην πανέμορφη κατά τα λοιπά Θεσσαλονίκη μας- !
Κυριακή, 22 Απριλίου 2007 at 12:34 πμ
Καταλαβαίνω πολύ καλά αυτήν την άρνηση που μας εμποδίζει να ευχαριστηθούμε με το απλό, το πραγματικό και μας σπρώχνει σε πιο θολές μοναχικές αναζητήσεις. Αλλά και η πρόοδος αυτή απαιτεί μια άσκηση όσο και αν ακούγεται αυτονόητη. Πάντως η άνοιξη είναι μια καλή αφορμή για να “γυμναστούμε”!
Κυριακή, 13 Ιανουαρίου 2008 at 11:46 μμ
με συγκίνησε και με αιφνιδίασε το εν λόγω post, γιατί δεν περίμενα να βρω ένα post αφιερωμένο στον πιο ιδιαίτερο για μένα μήνα..κάτι μεταξύ χειμώνα και καλοκαιριού, αν και βρίσκεται στην καρδιά της άνοιξης..για να επενδύσω μουσικά τη συζήτηση παραπέμπω στους παρακάτω στίχους που είναι αφιερωμένοι..στον Απρίλη
Ο χειμώνας είν’ αγόρι
Μ’ ένα αδέξιο πανωφόρι
Που γυρνάει τις νύχτες και μεθάει
Ανταμώνει τις νυφάδες
Στων σπιτιών τις χαραμάδες
Ξενιτεύεται μεσ’ τα φιλιά
Τις νυφάδες ξελογιάζει
Στο χορό τις δοκιμάζει
Ψάχνει εκείνη ήλιο που έχει
Τον Απρίλη που ν’ αντέχει
Ο χειμώνας είναι αγόρι
Θέλει τη λευκή τη κόρη
Το γοβάκι να ταιριάξει
Τη χιονάτη του ν’ αρπάξει
Ο χειμώνας ψάχνει φίλη
Μα φοβάται τον Απρίλη
Και ζητάει απ’ τις νεράιδες
Να του βρουν κι άλλες νυφάδες
Μην του λέτε για αγάπη
Μόνο ψάξτε τη χιονάτη
Που ΄χει τατουάζ στη πλάτη
Έναν ήλιο για προστάτη
Μη μιλάτε του χειμώνα
Μόνο βρείτε του κρυψώνα
Η νυφάδα του θα λιώσει
Λίγο πριν να ξημερώσει
Μη μιλάτε του χειμώνα
στίχοι: Α.Μπουλασίκης
τραγούδι: Β.Παπακωνσταντίνου
Παρασκευή, 18 Ιανουαρίου 2008 at 3:36 μμ
Αυτός ο στίχος “April is the cruelest month”, μάλλον με έχει στοιχειώσει. Ώρες, ώρες παρατηρώ αυτήν την αναντιστοιχία του έξω και του μέσα… Εκνευρίζομαι και μόνο που τα γράφω αυτά. Ψυχραιμία, είμαστε Σπαρτιάτες. “Άγε ο Βασιλεύ Λακεδαιμονίων…”
Ο Απρίλιος είναι και ο μήνας του έρωτα στην αρχαία Ρώμη, παρεμπιπτόντος.
Σάββατο, 19 Ιανουαρίου 2008 at 9:57 μμ
Κόκκινη κλωστή κλωσμένη,
στην ανέμη τυλιγμένη,
δώσ’της κλότσο να γυρίσει,
παραμύθι ν’αρχινήσει
και την καλή μας συντροφιά
να την καλησπερίσει..
Αρχή των παραμυθιών..του παραμυθιού του Απριλίου..
Καλησπέρα στη αφεντιά σας..