Κωνσταντίνος Β’ ο γλυκός

Αυτό θα ήταν κατά τη μεσαιωνική μόδα το επίθετο που θα άρμοζε στον τέως βασιλέα της Ελλάδος Κωνσταντίνο Γλύξμπουργκ. Σίγουρα μετά το 20λεπτο τρίμπιουτ που μπορείτε να δείτε σε δύο μέρη εδώ. Η απορία μου για το ποιός παραγωγός θα έφτιαχνε αυτή τη μελαγχολική αγιογραφία (King without a country) λύθηκε όταν έπεσε το σήμα του Αλ Τζαζίρα στο τέλος. Φαίνεται ότι οι βασιλίσκοι-μπίζνεσμεν της Μέσης Ανατολής επιδιώκουν να τονώσουν πού και πού τα αισθήματα των υπηκόων τους με αναφορές στις δυτικές μοναρχίες.

Πρώτο συμπέρασμα από τα όσα είπε ο γλυκός Κωνσταντίνος. Οι βασιλείς είναι καλοί. Ενδιαφέρονται πάνω από όλα για το λαό τους. Σύμφωνα με την παρακαταθήκη που του άφησε ο πατέρας του Παύλος, είναι καλύτερο να υποφέρει ο βασιλιάς παρά ο λαός.

Δεύτερο συμπέρασμα ότι οι πολιτικοί είναι πονηροί. Σε αντίθεση με το βασιλιά θέλουν να εξυπηρετήσουν στενά συμφέροντα δικά τους και των πατρόνων τους. Μπλέκονται διαρκώς σε δολοπλοκίες και εξαπατούν τους αγαθούς ανθρώπους όπως οι βασιλιάδες.

Τρίτο συμπέρασμα ότι ο βασιλιάς είναι υπεράνω όλων των αντιθέσεων και προβάλει ως εγγυητής της ενότητας του έθνους.

Τίποτε από αυτά δε μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση. Διαβάζω την ελληνική ιστορία και γιαυτό τα όσα είπε ο Γλύξμπουργκ μου φάνηκαν να ταιριάζουν ακριβώς στο προφίλ της δυναστείας που βασίλεψε στην Ελλάδα για 100 περίπου χρόνια. Η δυναστεία των Γλύξμπουργκ δεν μπόρεσε να αντιληφθεί τα ελληνικά πράγματα περισσότερο απ’ ότι απαιτούσε ένα παραδοσιακό φολκλόρ.

Το υπανάπτυκτο σε σχέση με τη Δυτική Ευρώπη Ελληνικό Κράτος αποτέλεσε για τους Γλύξμπουργκ ένα ταμπλό για την άσκηση φεουδαρχικού τύπου μικροπολιτικής. Με τα πιο σημαντικά φέουδα να είναι η κυβέρνηση και ο στρατός. Το 1875 ο Γεώργιος Α’ ήρθε σε σύγκρουση με τον Τρικούπη για τον τρόπο διορισμού των κυβερνήσεων. Το 1965 ο Κωνσταντίνος Β’ ήρθε σε σύγκρουση με το Γ. Παπανδρέου σε σχέση με το διορισμό ενός Υπουργού. 90 χρόνια, καμία εξέλιξη. Και στο ενδιάμεσο ένα πλούσιο μωσαικό: Το 1915 ο Κωνσταντίνος Α΄ θεωρεί ότι μπορεί να ασκεί την εξωτερική πολιτική της χώρας αντίθετα από την κυβέρνηση. Το 1920 επιστρέφει στην Ελλάδα ως οιωνεί αρχηγός κόμματος, αδιαφορώντας πλήρως για την περιλάλητη “ενότητα του έθνους” και εκκαθαρίζει το στρατό εν ώρα πολέμου. Το 1935 ο Γεώργιος Β’, αφού έχει εργαστεί για το σκοπό αυτό χρόνια στην Αγγλία, ανεβαίνει στο θρόνο για να επιβάλει ένα χρόνο αργότερα τη δικτατορία του με μπροστάρη το Μεταξά.

Το απριλιανό πραξικόπημα του 1967 ήταν απλά ο επίλογος για την ελληνική μοναρχία. Εκεί όπου όντως παρουσιάστηκε μια ευκαιρία για το βασιλιά να ενεργήσει έξυπνα και να κερδίσει πόντους δημοφιλίας απέναντι στους συνταγματάρχες, φάνηκε ότι του έλειπε το πολιτικό σαβουάρ φαίρ. Οι σπασμωδικές κινήσεις του τόσο κατά την ορκωμωσία των συνταγματαρχών, όσο και κατά το αντι-πραξικόπημα του Δεκεμβρίου του ίδιου έτους, έδειξαν την αδυναμία του για στρατηγικό πολιτικό σχεδιασμό.

Η ελληνική μοναρχία δεν έπεσε κάτω από την πίεση του ελληνικού λαού. Είναι αλήθεια ότι υπήρχε ένα κομμάτι του λαού με αντιβασιλικά αισθήματα. Το μεγαλύτερο όμως κομμάτι απλά ακολουθούσε τις επιταγές των πολιτικών. Τα δύο κόμματα που συγκέντρωναν και τη συντριπτική πλειοψηφία των ψήφων, η ΕΡΕ και η Ένωση Κέντρου, δεν είχαν ποτέ στην ατζέντα τους την κατάργηση του θεσμού. Το πρόσωπο κλειδί στην κατάργηση της μοναρχίας ήταν ο Καραμανλής και αυτό όχι φυσικά γιατί ήταν αντιμοναρχικός. Αξιοποίησε απλά τη μοναδική ευκαιρία που του παρουσιάστηκε στη μεταπολίτευση να ξεφορτωθεί αυτόν τον ενοχλητικό παράγοντα παρέμβασης.

Μπορεί ο Κωνσταντίνος Β’ να νιώθει προδομένος από τον Καραμανλή, ιδίως δε όταν ο τελευταίος ανέβηκε στην Πρωθυπουργία χάρη στη στήριξη του Παλατιού το 1955. Θα πρέπει όμως ο τέως βασιλέας να αντιληφθεί ότι η αιτία που το δικό τους παιδί τους ξεφορτώθηκε ήταν η πεποίθηση της δυναστείας ότι αυτή κυβερνάει ουσιαστικά την Ελλάδα. Και αυτό μάλιστα χωρίς ιδιαίτερο ταλέντο.

Ίσως ο Κωνσταντίνος θα μπορούσε να είχε σώσει το θρόνο του. Αν είχε κάνει μια θεαματική κίνηση ανάλογη με αυτή του Χουάν Κάρλος. Ο ισπανός μονάρχης έσωσε το θρόνο του το 1975 όταν αρνήθηκε να ορκίσει κυβέρνηση με τους στρατιωτικούς που είχαν μπει με τα πιστόλια στη Βουλή της Ισπανίας. Ήταν μια κίνηση ρίσκου αλλά του βγήκε. Έτσι και ο Κωνσταντίνος θα μπορούσε απλά να αρνηθεί να ορκίσει την κυβέρνηση της Χούντας. Ναι, μπορεί να ήταν μια επικίνδυνη κίνηση αλλά η μόνη που θα μπορούσε να ανατρέψει τις εντυπώσεις για τον προηγούμενο βίο και πολιτεία της δυναστείας. Ανταυτού το αντι-πραξικόπημα του Δεκεμβρίου κατέδειξε απλά την πολιτική ανικανότητά του και έπληξε τελειωτικά το κύρος του -μιας και η κίνηση αυτή έγινε χωρίς συνεννόηση με πολιτικούς.

Αυτά είναι ιστορία. Ο ίδιος ο Γλύξμπουργκ και οι οικογένειά του δεν συνιστούν πια ιδιαίτερα πρόσωπά και οι λίγες πλεόν, ευτυχώς, γραφικές αντιβασιλικές κορώνες που εκφράζονται για μικροπολιτική εκμετάλλευση πρέπει να εκλείψουν. Το μόνο θέμα που έχει να κάνει με τη βασιλεία πλεόν είναι η αξιοποίηση της βασιλικής περιουσίας που είναι τώρα δημόσια. Το Υπουργείο Πολιτισμού ήρθε η ώρα επιτέλους να ανακαινίσει τα ανά την χώρα ανάκτορα που δεν είναι λίγα και να τα ανοίξει στον κόσμο.